Tramvay Problemi: Bir kişiyi öldürerek birçok kişiyi kurtarmanız mümkün olsa ne yaparsınız?

Düşünce deneyleri yapmayı sever misiniz? Bu makalede, gerçek dünyada meydana gelmesi zayıf bir ihtimal olmasına karşın düşüncenin sınırlarını görmek amacı ile tasarlanan bu deneylerin en ünlülerinden biri olan tramvay dilemasını (ikilemini) özetleyeceğiz. Tramvay problemi ilk olarak 1967 yılında Ahlak Felsefesi alanında çalışan Phillipa Foot tarafından geliştirilmiştir. Orijinal Tramvay Problemi Diyelim ki kontrolden çıkan bir tramvay, süratle…

Albert Camus’ya göre “saçmalık” nedir?

Albert Camus, nam-ı diğer “Tanrısız Aziz”, felsefe tarihinin en ilginç karakterlerinden biridir. Felsefe dünyası onu, absürdizm akımının öncülerinden biri olarak görse de o, adının herhangi bir düşünce akımı ile anılmasını reddetmiştir. Albert Camus’ya göre; insanın hayatla ilgili anlam arayışı, asla karşılanamayacak bir arzudur. Çünkü anlamdan ve amaçtan tamamen yoksun, tepeden tırnağa kayıtsız bir evrende anlam…

Pragmatizm nedir?

Pragmatizm, 1870’li yıllarda ilk kez ortaya çıkmış ancak 20. yüzyılın başında popüler hale gelmiş bir Amerikan felsefesidir. Pragmatizme göre; bir fikrin ya da önermenin gerçek anlamı, her türlü niteliğinden bağımsız olarak gözlemlenebilir pratik sonuçlarına bağlıdır. Pragmatistler, felsefi kavramları soyutlamalara dayanarak değil, sağladıkları kazanımlara bağlı olarak değerlendirirler. Pragmatizme göre; gerçeklik ve doğruluk insanın bakış açısıyla değişebilen…

Pozitivizm (olguculuk) Nedir? Pozitivistler neden eleştirilir?

Pozitivizm, bilgiye ancak deney ve gözlem yaparak elde edilen verilerin, akıl ve mantık süzgecinden geçirilmesi ile ulaşılabileceğini savunan düşünce akımıdır. Doğası itibari ile tüm doğa bilimleri, pozitivist bir anlayışla hareket eder. Pozitivizm, sosyal bilimlerin doğmasına ve gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. Pozitivist düşüncenin ilk izlerinin Antik Yunan’a kadar geri gitmesine ve pozitivizm terimini ilk kez kullanan ismin…

Modernizm ve Postmodernizm arasında ne fark vardır?

Her bireyin yaşam felsefesi kendine özgüdür ve benzer yaşam görüşüne sahip bireyler, bir araya gelme eğilimi gösterirler. Bu eğilim, tarih boyunca insanoğlunun düşüncelerini etkileyen çok sayıda düşünce okulunun (ekol) doğmasını sağlamıştır. Bu makalemizde günümüz insanını derinden etkileyen ve felsefe tarihinin güçlü ekolleri arasında yer alan modernizm ve postmodernizm arasındaki farkları özetleyeceğiz. Her ikisinin de tanımlaması belirsizlikler…

Stoacı düşünceye göre mutluluğa giden yolun 4 anahtarı!

Yaşam bazen çok kötü gidebiliyor. Hatta bazen onu iade etmek istiyoruz. Psikolog Albert Ellis yaşamın zorlukları ile baş etmenin en iyi yolunun “kabullenmek” olduğunu ileri sürer. Hayatın istediğimiz her şeyi bize vermesini beklemek, saçma ve gülünçtür. Üstelik bu beklentinin büyük bir hayal kırıklığı dışında bir getirisi olamaz. “Amor Fati” kavramı yaşamın getirdiği acı, tatlı her şeyi…

Jean-Paul Sartre’a göre “Kötü Kader” nedir?

Yapmamam gerektiğini biliyorum ama elimde değil, kendimi alıkoyamıyorum diye ne kadar ısrar edersek edelim, aslında hepimiz gayet iyi biliyoruz ki her şeyi bilerek ve isteyerek yapıyoruz. Varoluşçu filozof Jean-Paul Sartre’a göre insanlar her yerde ve her zaman tamamıyla özgürdür. Ancak özgürlüğün hiç de yabana atılmayacak ağır bir bedeli vardır. Bu bedel, kararların mutlak sorumluluğunu atılan…

Pythagoras (Pisagor) kimdir?

Sokrates’ten önceki dönemde yaşamış olan filozofların en ünlüsü (Hatta birçoklarına göre Herakleitos’tan bile daha ünlüdür.) Pythagoras’tır. Sisam’da doğmuş, MÖ 570-497 yılları arasında yaşamıştır. Pythagoras’ın çok yönlü bir dahi olduğunu söyleyebiliriz. Birçoğumuzun ortaokul sıralarında öğrendiği Pisagor Teoremi, matematik alanındaki dehasının en büyük göstergesidir. Bir sayının “karesi” ve “küpü” düşüncesini ilk bulan ve böylelikle geometrik kavramlara aritmetiği uygulayan…

Akhilleus (Aşil) ve Kaplumbağa Paradoksu

Paradoks; yanlış bir sonuca götüren mantıksal açıdan kusursuz bir kanıtlama veya açıkça doğru gibi görünen iki savın arasındaki çatışma olarak tanımlanabilir. Paradoks konusunu açıklamak için, iki bin beş yüz yıllık bir geçmişe sahip olan, felsefe tarihinin paradokslar üretme konusunda ustalığı ile ünlü Elealı Zenon’un meşhur Akilleus ve Kaplumbağa Paradoksu’nu özetlemek yerinde olacaktır. Zenon Kimdir? Zenon,…

Herakleitos kimdir? Onu bunca önemli kılan nedir?

Batı felsefesinin felsefi bir sistem geliştiren ilk filozofu olan Herakleitos, sıklıkla alıntı yapılan filozofların da ilkidir. MÖ 6. yüzyılda Efes’te yaşamıştır. Batı felsefe tarihinde felsefi bir sistem ortaya koyan ilk filozoftur. Bu makalede felsefe tarihini derinden etkileyen düşüncesinin temel taşları kısaca özetlenmiştir. Karşıtların birliği düşüncesi Herakleitos’a göre, tepeye çıkan yol ile tepeden inen yol, karşıt yönlere…

Sayfa 1 / 3123